طراحی الگوی خودرهبری از دیدگاه قرآن کریم

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت منابع انسانی و رفتار سازمانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 استادیار، گروه معارف قرآن و اهل بیت، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

این پژوهش با هدف تبیین ابعاد خودرهبری با استفاده از آموزه­های قرآن کریم انجام شده است. براین اساس، روش پژوهش از نوع کیفی و روش تحلیل مضمون است. ابتدا متن قرآن کریم از دید مفاهیم مرتبط با خودرهبری (رهبری، خودرهبری، خودمدیریتی، خودکنترلی) مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و 1536 مضمون اولیه استخراج شد؛ سپس با استفاده از تلخیص و مقوله­بندی به­روش شناسه­گذاری با تأکید بر مفاهیم مشترک، 214 مضمون مشترک اولیه تحت عنوان شاخص شناسایی شد. در ادامه با استفاده از ادغام و تلخیص دوباره این شاخصها، 73 مضمون با عنوان مضمونهای سازمان­دهنده و پس از آن با افزایش محدوده دسته­بندی، 19 مضمون با عنوان مضمونهای فراگیر استخراج گردید. سرانجام نیز مضمونهای فراگیر در چهار دسته مفهوم اصلی خودرهبری، پیش­نیازهای خودرهبری، راهبردها و روشهای خودرهبری و نتایج خودرهبری طبقه­بندی شد. در بخش مفهوم اصلی خودرهبری، پنج مضمون عالی ارزیابی خود، انگیزه­دهی به­خود، به­چالش کشیدن خود، بهبود مستمر خود و حفظ و کنترل خود شناسایی شد. در بخش پیش­نیازهای خودرهبری، هفت مضمون عالی شناخت و ارتباط با خود، شناخت و ارتباط با خدا، شناخت مخالفان و دشمنان، فعالسازی ورودیهای ادراکی، عوامل درونی مؤثر، عوامل بیرونی مؤثر و درک ضرورت خودرهبری تبیین گردید. در بخش راهبرد و روش خودرهبری، چهار مضمون عالی راهبردهای ذهنی، رفتاری، ذهنی ـ ­رفتاری و اخلاقی شناسایی، و درنهایت در بخش نتایج خودرهبری، سه مضمون عالی نتایج دنیوی، نتایج اخروی و نتایج دنیوی ـ اخروی شناسایی و تبیین شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Designing a Self Leadership Model on the Basis of the Teachings of the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Amir Masood Ataei 1
  • Sayyed Mohsen Allameh 2
  • Ali Safari 2
  • Muhammad Saleh Tayyebnia 3
1 PhD candidate of human resource and organizational behavior, University of Isfahan, Iran
2 Corresponding author: associate professor of management, Department of Management, University of Isfahan, Iran
3 Assistant professor of knowledge of the holy Quran and Ahlolbait, University of Isfahan, Iran
چکیده [English]

The purpose of this research is to explain the dimensions of self-leadership on the basis of the Holy Quran’s teachings.  Thematic analysis is employed for this qualitative research. In the beginning, the content of the Holy Quran was reviewed in terms of the concepts relating to self-leadership (leadership, self-leadership, self-management, self-control), and 1536 primary themes were extracted. Then, emphasizing on the common concepts, 214 primary common themes were identified as indexes by categorization and coding methods. Subsequently, through integration and re-categorization of these indices, 73 themes were classified as organizing themes, and then, by more restricted classification range, 19 themes were extracted as pervasive themes. These themes were finally classified into four main categories of prerequisites, strategies, methods, outcomes and self-management of self-leadership.   In the main concept of self-leadership, five itegrative themes were identified as self-assessment, self-motivation, self-challenge, self-improvement, and self-control. In the prerequisite aspect of self-leadership, seven themes including recognition and self-communication, appreciation and communication with God, recognition of opponents and enemies, activating perceptional inputs, internal effective factors, external effective factors, and understanding of the necessity of self-leadership were explained. In the self-leadership strategies, four themes of mental, behavioral, mental-behavioral, and ethical strategies were identified. Finally, in the field of self-leadership results, three high themes of the worldly, heavenly, and worldly-heavenly results were identified and explained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • self leadership and the Holy Qur’an
  • self management and the Holy Qur’an
  • self leadership model
  • the Holy Quran and leadership

قرآن کریم

ابیلی، خدایار؛ خباره، کبری؛ مزاری، ابراهیم؛ گرایلی، بیژن (1395)، نقش خودرهبری و خودمدیریتی بر سرمایه‌های انسانی سازمانهای خدماتی دولتی (مطالعه موردی: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)، نشریه مدیریت دولتی، دوره 8، ش 1: 93 ـ 112.

اصلانی، فرشید؛ حضوری، محمدجواد (1393)، طراحی و تدوین الگوی خودرهبری سازمانی مبتنی بر رویکرد داده بنیاد (مورد مطالعه: دانشگاه پیام­نور)، فصلنامه مدیریت سازمانهای دولتی، دوره 3، ش 1: 39 ـ 54.

بابایی، محمدباقر (1397)، هدایت و رهبری از دیدگاه قرآن و راهبردهای آن، فصلنامه مدیریت اسلامی، دوره 26، ش 1: 61  ـ 105.

تاجمیرریاحی، جواد؛ صفری، علی؛ شاملی، نصرالله (1396)، تبیین ابعاد رهبری سازمانی بر مبنای نظام ارزشی اسلام با استفاده از آموزه‌های نهج‌البلاغه، فصلنامه مدیریت اسلامی، دوره 25، ش 2: 93 ـ 113.

تقوی­دامغانی، سیدرضا (1390)، نگرشی بر مدیریت اسلامی، چ سوم، تهران: شرکت چاپ و نشر بین­الملل.

دانایی­فرد، حسن؛ مؤمنی، نونا (1388)، نظریه رهبری اثربخش از دیدگاه امام علی، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، دوره 4، ش 14: 75 ـ 110.

رابینز، استیون؛ جاج، تیموتی (1393)، رفتار سازمانی، ترجمه مهدی زارع، ج اول، چ چهارم، تهران: نشر نص بهار.

رضاییان، علی (1388)، مبانیسازمانومدیریت، مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی، تهران: سمت.

طباطبایی، سیداحمد؛ بابایی، محمدرضا و همکاران (1395)، راهنمای جامع مدیریت و رهبری، انجمن مدیریت منابع انسانی ایران، تهران: انتشارات روناس.

عباسی­رستمی، نجیبه (1393)، مروری بر نظریه خودرهبری (مفاهیم، راهبردها و عوامل مؤثر بر خودرهبری)، فصلنامه توسعه مدیریت منابع انسانی و پشتیبانی، ش 34: 123 ـ 140.

عزیزآبادی، ابوالفضل؛ مرتضوی، سعید؛ انصاری­اول، محمدعلی؛ رحیم­نیا، فریبرز (1395)، مدخلی بر ویژگیهای رهبری اخلاقی در نهج‌البلاغه، فصلنامه مدیریت اسلامی، دوره 24، ش 4: 11 ـ 42.

واعظی، مظفرالدین؛ مزاری، ابراهیم؛ خباره، کبری؛ مقدم­زاده، علی؛ شالباف، عذرا (1394)، تحلیل عاملی راهبرد‌های خودرهبری و رابطه آنها با عملکرد تحصیلی دانشجویان (مورد مطالعه: دانشجویان دانشکده علوم و ادبیات دانشگاه بیرجند)، مجله رویکردهای نوین آموزشی، ش 22: 1 ـ 20.

یوکل، گری (1382)، مدیریت و رهبری در سازمانها، ترجمه محمد ازگلی و قاسم قنبری، تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه امام حسین(ع).