الگوی ارتقای اخلاق پژوهش؛ شرایط، بسترها، راهبردها و پیامدها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی

2 استادیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی

3 دانشجوی دکتری رشته مدیریت آموزش عالی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

اخلاق و پژوهش همواره در یک تعامل دوسویه با یکدیگر قرار داشته و بر یکدیگر اثرگذار هستند. ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر، ارائه راهبردهایی جهت نیل به پژوهش اخلاق­مدار است. باتوجه‌به اهمیت موضوع پژوهش در حوزه علم و مباحث علمی، پژوهشگران بر آن شدند تا پس از واکاوی و شناسایی شرایط، زمینه­ها و بسترها، نسبت به ارائه راهبردها اقدام نمایند. این مطالعه ازنظر هدف از نوع تحقیقات کاربردی بوده و در گام اول با جستجوی کلیدواژه­های مختلف در مهم‌ترین بانک­های اطلاعاتی پژوهش­ها و مقالات داخلی و خارجی، 128 اثر شناسایی و انتخاب شد که مستقیماً به اخلاق پژوهش پرداخته بود. درادامه با با بهره­گیری از نرم­افزار MAXQDA و براساس روش داده‌بنیاد، کدهای اولیه از درون پژوهش­های منتخب استخراج، دسته­بندی و به‌عنوان الگوی ارتقای اخلاق پژوهش، ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Model for Improving Research Ethics: Conditions, Foundations, Strategies and Outcomes

نویسندگان [English]

  • Hussein abdollahi 1
  • morteza taheri 2
  • saeid Ghiasi 2
  • Mohammad Ali Nemati 2
  • Mohammad Reza Babaei 3
1 Corresponding author: associate professor at Allameh Tabatabaei University, Faculty of Psychology and Educational Sciences
2 Assistant professor at the Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University
3 PhD candidate of higher education management, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University
چکیده [English]

This research is a step towards production of science in line with the future of man. The persistence of human communities is dependent on their adherence to ethics. Ethics and research mutually interact and have effect on each other. Therefore, this research is aimed at providing strategies for achieving ethical research. Due to the importance of researches regarding science and scientific issues, the researchers decided to devise strategies after the investigation and identification of conditions and foundations. This research follows an applied purpose. In the first phase, the researchers looked for various keywords in the most important research institutes and internal and external databases. It resulted in the selection of 128 works directly related to research ethics. Finally, using the MAXQDA software and based on the grounded theory, initial codes were extracted from the selected research. They were then categorized and were used to design a model for the improvement of research ethics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Research
  • research ethics
  • improving research ethics
  • Grounded Theory

قرآن کریم.

نهج­البلاغه (1386)، ترجمه محمد دشتی، تهران: نشر ایدون.

بحرینی، نسرین (1389)، اخلاق پژوهش به‌منزله یک دانش، مجله راهبرد فرهنگ، شماره هشتم و نهم: 39 تا 57.

بهی­مهر، سارا؛ ریاحی­نیا، نصرت و منصوریان، یزدان (1393)، شناسایی مشکلات پایان­نامه‌نویسی از پژوهش در ایران، کد 318407 همشهری آنلاین، جمعه 27 آذر 1394.

خاکی، غلامرضا (1395)، شیوه تهیه پژوهشنامه، تهران: نشر فوژان.

داروئیان، سهیلا و فقیهی، مهدی (1390)، ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺍﻧﮕﻴﺰﻩ­ها ﻭ ﻋﻠﻞ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺳﺮﻗﺖ ﻋﻠﻤﻲ ﺩﺭ ایران، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ رﺳﺎلت دولتی مدیریت، سال دوم، شماره اول: 137 ـ 154.

دانایی­فرد، حسن و امامی، سیدمجتبی (1378)، استراتژی پژوهش­های کیفی: تأملی بر نظریه‌پردازی داده­بنیاد، فصلنامه اندیشه مدیریت، سال اول، شماره دوم: 69 تا 97.

رشیدپور، علی و شاه­علی، مهرزاد (1393)، جهانی‌شدن، فرهنگ و اخلاق، تهران: انتشارات مرکز ملّی جهانی‌شدن.

فراستخواه، مقصود (1386)، اخلاق علمی رمز ارتقای آموزش عالی: جایگاه و سازوکارهای «اخلاقیات حرفه­ای علمی» در تضمین کیفیت آموزش عالی ایران، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری، شماره یک: 42 تا 46.

فرامرز قراملکی، احد (1388)، اخلاق حرفه­ای در تمدن ایران و اسلام، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

قدردان قراملکی، محمدحسن (1389). منشور اخلاق پژوهش استوار بر ارزش­های اسلامی، راهبرد فرهنگ، شماره هشتم و نهم: 75 ـ 90.

مصباح یزدی، محمدتقی (1388)، مشکلات؛ اخلاق در قرآن 1، تحقیق و نگارش،محمدحسین اسکندری، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).

مطلبی­فرد، علی‌رضا؛ آراسته، حمیدرضا؛ محبت، هدیه و دستا، مهدی (1391)، اﺧﻼق ﭘﮋوهش در آﻣﻮزش ﻋﺎﻟﯽ: وﯾﮋﮔﯽهای ﻓﺮدی و ﻣﺴﺌﻮﻟﯿﺖهای حرفه­ای ﭘﮋوهشگران، فصلنامه دانش­شناسی، ﻋﻠﻮم ﮐﺘﺎﺑﺪاری و اطﻼع‌رسانی و فناوری­ اطلاعات، سال پنجم، شماره 19: 96 تا 115.

مطهری، مرتضی (1379)، صد گفتار (سلسله‌گفتارهای فلسفی شهید مطهری)، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).

نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها (1390)، فضایل اخلاقی در پژوهش، تهران.

هومن، حیدرعلی (1391)، شناخت روش علمی در علوم رفتاری، تهران: انتشارات سمت.

یوسفی، علی (۱۳۹۳)، تبیین مؤلفه­های اخلاق پژوهش، اولین کنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتی و روان‌شناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران: مؤسسه آموزش عالی مهر اروند، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار                 https://www.civilica.com/Paper-EPSCONF01-EPSCONF01_275.html.